Şeker Vergisi Yolda: Ortalama 50 Euro, Ama Tatlıyı Seven Daha Fazlasını Ödeyecek
Hollanda hükümeti, 2030 yılında yürürlüğe girmesi planlanan yeni bir "suikertaks" (şeker vergisi) ile yılda yaklaşık 900 milyon euro gelir elde etmeyi hedefliyor. Yeni düzenlemeye göre, şeker oranı %6 veya daha fazla olan yiyecek ve içeceklere ek vergi uygulanacak.
Ülkede yaşayan 18 milyondan fazla insan düşünüldüğünde, kişi başına ortalama yıllık vergi miktarı 50 euro civarında olacak. Ancak şekerden uzak duran bireyler bu miktarın altında kalacakken, tatlıya düşkün olanlar çok daha fazlasını ödemek zorunda kalabilir.
Sağlıksız Tercihler Cezalandırılacak
D66, VVD ve CDA partileri, insanların daha az şekerli ürünler tercih etmesini teşvik etmek amacıyla bu vergiyi savunuyor. Koalisyon anlaşmasında, “Sağlıksız seçimleri daha az cazip hale getiriyoruz” ifadesi yer alıyor.
Vergi miktarının, ürünün içerdiği şeker oranına göre artacağı öngörülüyor. Ancak çikolata gibi ürünlerin fiyatının ne kadar artacağı ve verginin tam olarak nasıl uygulanacağı henüz netleşmiş değil.
Hangi Ürünler Vergilendirilecek?
Yeni şeker vergisi sadece önceden paketlenmiş gıdalar için geçerli olacak. Bunun nedeni pratiklik olabilir; zira bu tür ürünlerde besin değeri etiketleri bulunduğundan, şeker oranını belirlemek kolaylaşıyor.
Buna karşın, taze meyve gibi etiket taşımayan ve şeker oranı yüksek olabilen bazı ürünler vergiden muaf tutulacak. Örneğin; elma, muz gibi meyveler doğal şeker içermelerine rağmen aynı zamanda lif, vitamin ve diğer yararlı besinleri de içeriyor. Bu nedenle, günde 200 gram meyve tüketimi tavsiye ediliyor.
Donmuş Meyvede Çelişki
Bu uygulama, donmuş ve paketlenmiş yaban mersini veya muz dilimleri gibi ürünlerin vergilendirilmesine, ama aynı ürünün taze versiyonunun vergilendirilmemesine neden olabilir. Oysa Beslenme Merkezi'ne göre bu donmuş meyveler tazeleri kadar sağlıklıdır.
Beslenme ve davranış uzmanı Liesbeth Velema, "Donmuş meyveye istisna getirileceğini varsayıyorum" diyor. "Düşük bütçeli bireyler için genellikle dondurulmuş meyve öneriyoruz. Hem sağlıklı hem de daha uygun fiyatlı."
Pastaneden Alınan Tatlılar Vergisiz Kalabilir
Paketli olmayan ürünlere vergi uygulanmaması, pastaneden alınan şekerli tatlıların da bu vergiden muaf kalabileceği anlamına geliyor. Velema, “Pastaneden alınan şekerli dolgulu bir kurabiye vergiden kurtulacak mı? Uygulamayla ilgili hâlâ birçok sorumuz var.” diyor.
Beslenme Merkezi genel anlamda şeker vergisini olumlu karşılıyor:
“Bu önlem tek başına fazla kilolara çözüm getirmez, ancak sağlıksız gıdaların daha pahalı hale gelmesi önemli bir adımdır. Bu nedenle memnunuz.”
Gıda Endüstrisi Tepkili
Hollanda Gıda Endüstrisi Federasyonu (FNLI) ise bu plana karşı çıkıyor. FNLI’den Pascal Hopman, “Genel bir şeker vergisinin etkili olmayacağını düşünüyoruz” diyor. Hopman’a göre, yalnızca paketli ürünlerin vergilendirilmesi, rekabet eşitliğini bozar ve etkisiz olur.
Zaten Var Olan Tüketim Vergisi
Hâlihazırda meyve suyu ve gazlı içecekler gibi alkolsüz içeceklere uygulanan bir tüketim vergisi bulunuyor. Bu bazen “şeker vergisi” olarak anılsa da, içindeki şeker oranı fark etmeksizin uygulanıyor. Sadece su, süt ve soya içecekleri muaf tutulmuş durumda. Bu nedenle, şeker içermeyen kola türleri bile litre başına 26 cent vergiye tabi.
Gazlı içecek üreticileri bu mevcut verginin adaletsiz olduğunu düşünüyor ve yeni “gerçek şeker vergisi” fikrini destekliyor. İçecek Üreticileri Birliği (FWS), “Şeker tüketimi yalnızca içeceklerle sınırlı değil. Asıl tüketim, şu anda vergilendirilmeyen başka ürün gruplarından geliyor” diyor.
Vergi İşe Yarıyor mu?
Dünya genelinde yaklaşık 120 ülkede benzer şeker vergileri uygulanıyor ve genellikle sadece şekerli içecekleri kapsıyor. Yapılan araştırmalar, bu vergilerin işe yaradığını gösteriyor. İnsanlar daha az şekerli içecek satın alıyor ve üreticiler vergi ödememek için şeker oranını azaltıyor.
Planlanan Hollanda modeli ise yiyecekleri de kapsayacak. Beslenme Merkezi, gıda üreticilerinin bu durumda tariflerini nasıl değiştireceğini merak ediyor. İçeceklerde şeker yerine tatlandırıcı kullanmak kolay olabilir; ancak kurabiye ya da pastada şeker bazen yapısal açıdan da gerekli oluyor.
©TURKİNFO.NL
Yorumlar
Kalan Karakter: