AB’den Kritik “Kunstmest” Hamlesi: Gübre Krizi Avrupa’da Gıda Fiyatlarını Tehdit Ediyor
Avrupa Birliği, hızla yükselen yapay gübre (kunstmest) fiyatlarının tarımsal üretimi ve gıda güvenliğini tehdit etmesi üzerine kapsamlı bir “Gübre Eylem Planı” açıkladı. Özellikle enerji maliyetleri, Orta Doğu’daki jeopolitik gerilimler ve ithalata bağımlılık nedeniyle artan fiyatlar, çiftçileri ciddi baskı altına alırken, Brüksel doğrudan mali destek ve yeni düzenlemelerle devreye girdi.
Gübre Fiyatları Neden Patladı?
Avrupa Komisyonu’na göre azot bazlı gübre üretimi büyük ölçüde doğalgaza bağlı. Son dönemde İran krizi ve Hürmüz Boğazı çevresindeki gerilimler küresel gübre tedarikini doğrudan etkiledi. Dünyadaki deniz yoluyla taşınan gübrenin yaklaşık üçte biri Hürmüz üzerinden geçiyor.
Uzmanlar, Avrupa’nın özellikle dışa bağımlı yapısının kırılganlığı artırdığına dikkat çekiyor. AB’nin toplam azotlu gübre ihtiyacının yaklaşık yüzde 30’u ithalatla karşılanıyor. Rusya ve Belarus’a yönelik yaptırımlar sonrası maliyet baskısı daha da yükseldi.
Tarım sektöründe gübre maliyetleri bazı üreticiler için toplam giderlerin yüzde 25’ini aşmış durumda. Özellikle tahıl üreticileri en büyük risk grubunda yer alıyor.
Brüksel’den Acil Destek Paketi
Avrupa Komisyonu, çiftçilerin önümüzdeki hasat dönemine hazırlanabilmesi için yeni finansal destek mekanizmaları açıkladı. Plan kapsamında:
- AB tarım kriz rezervinden yüz milyonlarca euroluk kaynak serbest bırakılacak,
- Çiftçilere likidite desteği sağlanacak,
- Ortak Tarım Politikası (CAP) kapsamında avans ödemelerinde esneklik getirilecek,
- Gübre kullanımını azaltan ve verimliliği artıran teknolojilere teşvik verilecek,
- Organik ve biyolojik gübre yatırımları desteklenecek.
AB Tarım Komiseri Christophe Hansen, “Avrupalı çiftçilerin ihtiyaç duyduğu gübreye erişmesini sağlayacağız” açıklamasını yaptı. Komisyon Başkanı Ursula von der Leyen ise “Gıda güvenliği, gübre güvenliğiyle başlar” ifadelerini kullandı.
Hollanda’da Koemest (İnek Gübresi) Tartışması
Hollanda tarım medyasında öne çıkan başlıklardan biri ise doğal gübre kullanımı oldu. Özellikle “koemest” yani inek gübresinin, AB’nin yeni stratejisinde önemli rol oynayabileceği belirtiliyor.
Yeni plan, hayvansal atıklardan elde edilen organik gübrelerin kullanımını artırmayı hedefliyor. Avrupa Komisyonu, biyolojik ve döngüsel gübre çözümlerinin yaygınlaştırılması için mevzuat hazırlığına başladı.
Çevreci gruplar ise bunun yeterli olmadığını savunuyor. Yeşiller kanadı, Avrupa tarımının hâlâ fosil yakıt bazlı kimyasal gübrelere bağımlı olduğunu ve sistemsel dönüşüm gerektiğini dile getiriyor.
Çiftçiler Endişeli: “Hasat Düşebilir”
Avrupa’daki çiftçi birlikleri, yüksek gübre fiyatlarının ekim alanlarını daraltabileceği ve verimi düşürebileceği uyarısında bulunuyor. Özellikle tahıl üretiminde baz gübre kullanımının azalmasının uzun vadede toprak verimliliğini tehdit ettiği belirtiliyor.
Tarım lobisi Copa-Cogeca, AB planının olumlu adımlar içerdiğini ancak yeterince güçlü olmadığını savundu. Kuruluş, özellikle ithalat maliyetlerinin düşürülmesi ve çiftçilere doğrudan destek verilmesi gerektiğini vurguladı.
Gıda Fiyatlarına Yeni Zam Riski
Ekonomistler, gübre krizinin doğrudan market fiyatlarına yansıyabileceği konusunda uyarıyor. Gübre maliyetleri arttıkça üretim maliyetleri de yükseliyor. Bu durumun yılın ilerleyen dönemlerinde ekmek, sebze, meyve ve süt ürünlerinde yeni fiyat artışlarına yol açabileceği belirtiliyor.
AB’nin açıkladığı plan kısa vadede piyasayı rahatlatmayı hedeflese de uzmanlara göre Avrupa’nın uzun vadede enerjiye bağımlı kimyasal gübre modelinden çıkmadan kalıcı çözüm üretmesi zor görünüyor.
©TURKİNFO.NL
Yorumlar
Kalan Karakter: