Hollanda’da merkezi yönetim, 2024 boyunca yenilenebilir enerji kullanımını artırmak ve hanehalkının enerji tüketimini azaltmak amacıyla önemli bütçe ayırdı. Aynı yıl enerji tüketimi üzerinden tahsil edilen vergiler ise harcamaların çok üzerinde gerçekleşti. Rakamlar, ülkenin resmi istatistik kurumu olan Statistics Netherlands (CBS) tarafından yayımlanan “Enerji Dönüşümü Hükümet Hesapları” raporunda yer aldı.
Enerji Dönüşümü Harcamaları Nasıl Dağıldı?
2024’te enerji dönüşümü için ayrılan toplam 4,4 milyar euro; doğrudan sübvansiyonlar ve enerji tüketimine yönelik vergi indirimlerinden oluştu.
Bu kapsamda:
-
Ev bağlantı ücretlerinde indirim uygulandı.
-
CO2 emisyon izinlerinin bir bölümü ücretsiz tahsis edildi.
-
Hanehalkı enerji faturalarına tavan fiyat uygulaması getirildi.
Uzmanlara göre, söz konusu vergi indirimleri uygulanmamış olsaydı enerji vergilerinden elde edilen gelir yaklaşık 7,5 milyar euro daha yüksek olabilirdi. Bu durum, hükümetin enerji tasarrufu ve sürdürülebilir enerji kullanımını teşvik ederken aynı zamanda bütçe gelirlerinden feragat ettiğini gösteriyor.
Enerji Vergilerinin 2024 Dağılımı
2024 yılında enerji tüketimi kaynaklı vergi gelirleri toplam 26,5 milyar euro olarak kaydedildi.
Gelirlerin dağılımı ise şöyle oldu:
-
Yaklaşık yüzde 60’ı kara taşımacılığına ilişkin vergilerden sağlandı.
-
Motorlu yakıtlar üzerindeki özel tüketim vergisi
-
Otomobil ve motosiklet alım vergisi (BPM)
-
Motorlu taşıtlar vergisi
-
Özel tüketim vergilerine Katma Değer Vergisi (KDV) de eklendiğinde kara taşımacılığının payı yüzde 63’e çıktı.
-
Elektrik ve doğal gaz üzerinden alınan enerji vergileri ise toplam gelirin yaklaşık yüzde 20’sini oluşturdu.
2022 ve 2023 yıllarında uygulanan enerji fiyat tavanı ve bazı vergi düzenlemeleri nedeniyle enerji vergisi gelirleri daha düşük seviyede kalmıştı.
SDE ve Bina Yalıtım Hibeleri
Enerji dönüşümü harcamalarının önemli bir bölümü yenilenebilir enerji yatırımlarına ayrıldı.
Toplam 4,4 milyar euronun:
-
1,5 milyar eurosu işletmelere yönelik yenilenebilir enerji sübvansiyon programı SDE kapsamında kullanıldı.
-
1 milyar eurosu ise binaların daha sürdürülebilir hale getirilmesi amacıyla hibe olarak dağıtıldı.
SDE programı uzun vadeli bir mekanizma olmasına rağmen, enerji fiyatlarındaki dalgalanmalara bağlı olarak yıllık harcama miktarı değişebiliyor. Özellikle enerji fiyatlarının yüksek seyrettiği 2022 ve 2023 yıllarında SDE harcamaları görece düşük kalmıştı.
Belediyelere Aktarılan Kaynak ve TenneT Yatırımları
Enerji dönüşümü sürecinde belediyelere sağlanan özel hibelerde de artış gözlendi. 2019 yılında sıfır seviyesinde olan merkezi hükümet destekleri, 2024 itibarıyla 600 milyon euroya yükseldi.
Ayrıca Hollanda’nın yüksek gerilim elektrik şebekesini güçlendirmek amacıyla şebeke işletmecisi TenneT’e 2019, 2022 ve 2023 yıllarında ek sermaye sağlandı. 2024 yılında ise ilave sermaye aktarımı yapılmadı.
Enerji Politikalarının Bütçeye Etkisi
Veriler, Hollanda’da enerji dönüşümü için yapılan kamu harcamalarının önemli boyutta olduğunu gösterse de, enerji tüketimi üzerinden elde edilen vergi gelirlerinin bu harcamaların oldukça üzerinde kaldığını ortaya koyuyor.
Enerji dönüşümüne yönelik teşvikler, sürdürülebilir üretim ve tüketimi desteklerken; enerji vergileri, kamu bütçesinin önemli gelir kalemlerinden biri olmayı sürdürüyor. Bu tablo, önümüzdeki yıllarda enerji politikalarının hem çevresel hem de mali boyutunun daha fazla tartışılacağını gösteriyor.
©TURKINFO.NL
Yorumlar
Kalan Karakter: