Tahran’da Diplomatik Kriz! Hollanda–İran Gerilimi Tırmanıyor

Hollanda–İran Krizinde Yeni Perde: Tahran’da Diplomatik Bagaja El Konulması Uluslararası Gerilimi Tırmandırdı

İran ile Hollanda arasında diplomatik gerilim tırmanıyor. Tahran’daki havalimanında bir Hollandalı diplomata ait diplomatik bagaja el konulması, iki ülke arasında ciddi bir krize yol açtı. Hollanda Dışişleri Bakanlığı, olayın uluslararası hukukun temel ilkelerinin açık ihlali olduğunu belirterek İran’ın Lahey Büyükelçisi’ni resmi açıklama yapmak üzere bakanlığa çağırdı.

Tahran Havalimanında Tartışmalı Müdahale

Hollanda Dışişleri Bakanlığı’nın açıklamasına göre olay 28 Ocak’ta, Tahran’daki İmam Humeyni Uluslararası Havalimanı’nda meydana geldi. İranlı yetkililer bir Hollandalı diplomatı durdurarak diplomatik gönderisine el koydu. Bakanlık, bu müdahaleyi “kabul edilemez” olarak nitelendirdi.

Olayın ardından Hollanda tarafı, diplomatik kanallar üzerinden İran’dan gönderinin derhal iade edilmesini talep etti. Ancak İran devlet medyasında yayımlanan görüntülerle birlikte kriz kamuoyuna taşındı. Hollanda, görüntülerin sızdırılmasını da diplomatik teamüllerin ihlali olarak değerlendirdi.

İran’ın İddiaları: Yasaklı İletişim Cihazları

İran medyasında yer alan haberlere göre, diplomatın bagajında uydu iletişim ekipmanları bulundu. İddialara göre valiz içerisinde taşınabilir bir Starlink uydu modemi, çeşitli uydu telefonları ve başka iletişim cihazları yer alıyordu. İranlı yetkililer, diplomatın bagajı taratmayı reddettiğini ve bunun üzerine gönderiye el konulduğunu öne sürdü.

İran yönetimi, bu tür iletişim araçlarını ulusal güvenlik tehdidi olarak görüyor. Devlet kontrolü dışındaki iletişim kanallarının, özellikle protesto dönemlerinde rejim karşıtı bilgi akışını kolaylaştırabileceği düşünülüyor.

Hollanda’dan Sert Yanıt: “Anlatılanlar Gerçeği Yansıtmıyor”

Hollanda Dışişleri Bakanlığı ise İran’ın olayla ilgili anlatımının “gerçek dışı” olduğunu vurguladı. Bakanlık, söz konusu gönderinin diplomatik statüde olduğunu ve içeriğine ilişkin kamuoyuna açıklama yapılamayacağını belirtti.

Yetkililer, İran’ın Diplomatik İlişkiler Hakkında Viyana Sözleşmesi hükümlerini ihlal ettiğini ifade etti. 1961 tarihli sözleşmeye göre diplomatik postalar dokunulmaz kabul edilir; ev sahibi ülke tarafından açılamaz ya da alıkonulamaz.

Diplomatik Bagaj Nedir, Ne Anlama Gelir?

Viyana Sözleşmesi, diplomatik misyonların güvenli ve gizli biçimde iletişim kurabilmesini güvence altına alır. Bu kapsamda diplomatik çantalar ve gönderiler “dokunulmaz” statüdedir.

Ancak sözleşme, diplomatik posta ile diplomatların kişisel bagajı arasında ayrım yapar. Kişisel bagaj, ciddi şüphe durumunda kontrol edilebilir. Buna karşın diplomatik gönderi ancak gönderen ülkenin temsilcisinin huzurunda ve açık rızasıyla incelenebilir. Aksi halde tek taraflı açılması uluslararası hukuk ihlali sayılır.

Deneyimli diplomat Nikolaos van Dam da değerlendirmesinde, diplomatik gönderilerin tek taraflı açılmasının hukuka aykırı olduğunu belirtiyor. Ona göre iletişim ekipmanlarının taşınması tek başına ihlal anlamına gelmez; önemli olan bu ekipmanların resmi görev kapsamında ve üçüncü taraflara aktarılmadan kullanılmasıdır.

İran’da Uydu İnterneti Yasağı

İran’da uydu internet sistemlerinin kullanımı ve ithalatı yasak. Özellikle Starlink gibi sistemler, devlet kontrolü dışı bağlantı imkânı sunduğu için güvenlik tehdidi olarak değerlendiriliyor.

Ocak ayında yaşanan ve binlerce kişinin hayatını kaybettiği protestolar öncesinde internet erişiminin kesilmesi, bu konudaki hassasiyeti daha da artırdı. Güvenlik güçleri son dönemde yasaklı iletişim cihazlarına yönelik operasyonlarını sıklaştırmış durumda.

Bölgesel Gerilim ve Zamanlama

Olay, İran’da siyasi tansiyonun yükseldiği bir döneme denk geldi. Aynı zamanda ABD’nin bölgedeki askeri varlığını artırdığı biliniyor. Özellikle Basra Körfezi çevresinde konuşlandırılan ek savaş gemileri ve uçaklar dikkat çekiyor. Önümüzdeki günlerde ABD ve İranlı yetkililer arasında bölgesel güvenlik ve nükleer gerilim başlıklarının ele alınacağı yeni görüşmeler planlanıyor.

Bu gelişmeler ışığında, Tahran’daki diplomatik bagaj krizi yalnızca iki ülke arasındaki bir anlaşmazlık olarak değil, daha geniş bir jeopolitik gerilimin parçası olarak değerlendiriliyor.

©TURKİNFO.NL