Hollanda’da çalışma gücünü kaybeden veya ciddi sağlık sorunları yaşayan kişilerin önemli bir bölümü, hak sahibi olmalarına rağmen malullük ödeneğine erişemiyor. Özellikle sosyal yardım sistemi kapsamında değerlendirilen bu kişilerin bir kısmının hiçbir destekten yararlanamadığı belirtiliyor.
Araştırma: 445 Bin Kişi Etkileniyor
De Groene Amsterdammer ve Trouw adına Spit tarafından yürütülen incelemeye göre yaklaşık 445 bin kişi bu durumdan etkileniyor. Hesaplamalar, Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) verileri ile farklı araştırmaların analizine dayanıyor.
Bulgular, söz konusu grubun büyük ölçüde 2015’te yürürlüğe giren Participatiewet (Katılım Yasası) kapsamında değerlendirildiğini gösteriyor. Bu yasa, temel olarak herkesin uygun destekle çalışabileceği varsayımına dayanıyor.
CBS’nin İşgücü Anketi sonuçlarına göre 2024 yılında sosyal yardım alan ve sağlık sorunları nedeniyle çalışamayacağını beyan eden kişi sayısı yaklaşık 200 bin. 2022’de Çalışma Müfettişliği tarafından yapılan başka bir araştırmada ise belediyelerde görevli danışmanların danışanlarının yüzde 63’ünün –yaklaşık 268 bin kişi– özellikle sağlık nedenleriyle istihdama katılamadığını bildirdiği belirtildi. Uzmanlar, gerçek sayının daha yüksek olabileceğine dikkat çekiyor.
245 Bin Kişi Hiçbir Destek Almıyor
Veriler, yaklaşık 245 bin kişinin ciddi çalışma engeline sahip olmasına rağmen ne bir işte çalıştığını ne de herhangi bir sosyal yardım ya da ödenek aldığını ortaya koyuyor. Bu grubun tamamen sistem dışında kaldığı ifade ediliyor.
2015’te Participatiewet’in yürürlüğe girmesinden bu yana, hastalık veya engel nedeniyle çalışamadığını bildiren ve sosyal yardım alan kişi sayısının iki katına çıktığı belirtiliyor. Bu artış, sorunun yıllar içinde büyüdüğüne işaret ediyor.
WIA Yerine Sosyal Yardım
Araştırmada, bazı kişilerin malullük ödeneği olan Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA) kapsamına alınmak yerine sosyal yardım sistemine yönlendirildiği belirtiliyor. Örneğin haftada birkaç saat çalışabileceği değerlendirilen bir kişi, bu gerekçeyle WIA kapsamı dışında bırakılabiliyor.
Ayrıca hastalık döneminde sabit bir iş sözleşmesi bulunmayan çalışanlar ya da serbest meslek sahipleri de WIA hakkından yararlanamıyor. Bu durum, birçok kişi için ciddi gelir kaybı anlamına geliyor.
Sosyal Yardımda Sıkı Şartlar
Participatiewet çerçevesindeki sosyal yardım sistemi, mali ve idari açıdan sıkı kurallar içeriyor. Geliri olan bir partnerle yaşayan kişiler sosyal yardım alamıyor. Ayrıca 8 bin euronun üzerinde birikim veya mal varlığına izin verilmiyor. Gelir ve harcamalar düzenli olarak kontrol ediliyor.
Oysa WIA kapsamında partner geliri veya varlık sınırı bulunmuyor. Bu nedenle yaklaşık 200 bin kişinin sosyal yardım kriterleri nedeniyle destek dışında kaldığı ifade ediliyor.
Uzmanlar Uyarıyor: “Kalıcı Çıkmaz”
Sociaal en Cultureel Planbureau bünyesinde iş gücü piyasası politikaları üzerine çalışan araştırmacı Patricia van Echtelt, Participatiewet’in sağlık sorunları nedeniyle çalışamayan kişiler için kalıcı bir çıkmaz haline geldiğini belirtiyor.
Van Echtelt’e göre, başlangıçta geçici bir güvenlik ağı olarak tasarlanan sistem, birçok kişi için uzun vadeli bir son durak haline dönüştü. Denetim mekanizmalarının sıkılığına rağmen bu kişilerin sistemden çıkış imkânı bulamadığı ifade ediliyor.
Yeni Hükümetin Yaklaşımı
Yeni azınlık hükümetinin programında iş göremezlik sisteminin daha “aktif” hale getirilmesi planlanıyor. Öncelik, kişilerin mümkün olan en kısa sürede yeniden istihdama yönlendirilmesi olarak belirtiliyor. Ayrıca uzun süreli iş göremezlik yaşayan kişilerin yeniden değerlendirmeden muaf tutulmasını sağlayan uygulamanın kaldırılması hedefleniyor.
Uzmanlara göre mevcut tablo, Hollanda’da malullük ödeneği sisteminin ve sosyal yardım yapısının yeniden gözden geçirilmesi gerektiğine işaret ediyor. Özellikle sağlık sorunları nedeniyle çalışamayan kişilerin hak kaybı yaşamaması için kapsamlı bir reform ihtiyacı gündemde.
©TURKINFO.NL
Yorumlar
Kalan Karakter: