Peki, bu ne anlama gelmektedir?
Bunun anlamı şudur: İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi, BM’nin temelidir, kurucu belgelerinden biridir. BM, bu ilkelere göre dünyaya bakıp yön verecek ve önderlik yapacaktır. Ancak pratikte ne yazık ki bu ilkeler her zaman ve her yerde hayata geçirilmiyor.
İşte bunun en çarpıcı örneği, İsrail’in iki yıldır Gazze’de sürdürdüğü soykırım savaşıdır. Bu savaş sonucu 20 bini çocuk olmak üzere yaklaşık 70 bin insan öldürüldü. Ne yazık ki bu binlerce masum insanın öldürülmesi, İnsan Hakları Bildirgesi’ne açıkça aykırı olmasına rağmen dünya sadece seyrediyor. Çok yazık, hem de çok.
Ancak bu arada olumlu gelişmeler de oldu. Uluslararası Adalet Divanı (UAD), 26 Ocak 2024 tarihinde İsrail’in Gazze’de Filistinlilere yönelik soykırımı önlemek için bir talimat verdi.
Güney Afrika ise İsrail’i Soykırım Sözleşmesi’ni ihlal etmekle suçladı ve davayı BM’nin yargı organına taşıdı.
İnsan haklarının en temel maddelerinden biri, insanların yaşam hakkını korumaktır. Yaşamak, özgürlük ve kişi güvenliği herkesin hakkıdır (Madde 3).
Peki, bu haklar Gazze’deki Filistinliler için geçerli değil midir?
Elbette geçerlidir. Geçerli olmak zorundadır. Ancak bunu BM uygulamalıdır. Gazze’deki tüm insanların can güvenliği ve yaşam hakkı korunmalıydı, korunmalıdır.
EMANSİPASYON VE İNSAN HAKLARI
Emansipasyon; özgürleşme, eşit haklara sahip olma anlamında Batı dillerinde kullanılmaktadır. Biz de zaman zaman bu kavramı kullanarak konularımızı daha anlaşılır ve berrak hâle getirmek istiyoruz.
Emansipasyon, yani özgürleşme ile insan hakları ayrılmaz bir şekilde birbirine bağlıdır. Özellikle kadınların emansipasyonu dendiği zaman, kadınların özgürleşmesi ve erkeklerle eşit haklara sahip olması akla gelmektedir. Bu özgürlük anlayışı, hiç kimsenin ayrımcılığa uğramamasını, yasalar karşısında herkesin eşit olmasını ve insan onurunun korunmasını savunmaktadır. Çünkü bunlar evrensel ve devredilmez haklardır.
Emansipasyon mücadelesi; kadınlar, işçiler, azınlıklar gibi dezavantajlı grupların daha fazla özgürlük, bağımsızlık ve eşit haklara ulaşma mücadelesi ve arayışıdır. Bu mücadele, toplumsal olarak bir konum elde etmeyi ve eşit fırsatlara sahip olmayı hedeflemektedir.
İNSAN HAKLARI BİLDİRGESİ
İnsan Hakları Bildirgesi 30 maddeden oluşmaktadır. Bu maddelerin bazılarına kısaca ve özet bir biçimde bakalım:
-
Bütün insanlar özgür; onur ve hakları yönünden eşit doğarlar.
-
Ayrımcılık yasaktır.
-
Yaşamak, özgürlük ve kişi güvenliği herkesin hakkıdır.
-
Hiç kimse köle ya da kul olarak kullanılamaz.
-
Hiç kimseye işkence yapılamaz.
-
Herkes yasa önünde eşittir.
-
Hiç kimse keyfi olarak tutuklanamaz, alıkonulamaz, sürülemez.
-
Herkesin eşit ve adil yargılanma hakkı vardır.
-
Herkesin zulüm karşısında başka ülkelere sığınma hakkı vardır.
İnsan Hakları Bildirgesi, insanı korumak ve yaşatmak için vardır.
Bu da demektir ki insan haklarını yaşatmak için daha fazla yasal ve demokratik mücadele vermemiz gerekmektedir.
Bekir CEBECİ
(Eğitimci, Araştırmacı Yazar)
Rotterdam, 8 Aralık 2025
e-mail: [email protected]
Yorumlar
Kalan Karakter: